HỒN MA MỘT HOÀNG CÔ - TRUYỆN LIÊU TRAI LÊ QUANG THANH TÂM

 

HỒN MA MỘT HOÀNG CÔ

Truyện ma Nam Bộ - Tác giả Lê Quang Thanh Tâm

Ghi chú: Mượn chuyện xưa để gửi đôi lời tâm sự về thời thế. Có những phận người chết đã lâu mà nỗi oan vẫn còn, có những danh tiết phải đợi rất dài mới được gọi đúng tên. Thế thời đổi thay, lòng người cũng vậy. Ai đọc rồi, nếu thấy lòng chùng xuống, xin thương cho người xưa một phần, mà ngẫm cho người nay một chút.

---

Trên khúc sông xưa, sóng yên gió lặng. Buổi chiều trôi chầm chậm, sương mù giăng kín mặt nước. Thỉnh thoảng, người ta vẫn thấy thấp thoáng bóng hình một thiếu nữ mặc áo giao lĩnh màu nâu, tóc búi cao, có khi lại xõa dài như mây, đứng lặng lẽ nơi bến sông tĩnh mịch, trên đoạn thủy trình từ Biên Hòa xuôi về thành Gia Định.

Ngày ấy, hoàng cô chỉ vừa tròn mười chín tuổi. Chuyện xảy ra vào một buổi chiều mưa lất phất, nước sông dâng cao, đục ngầu. Ba ngày hai đêm sau, xác nàng mới trôi dạt vào bến. Dân làng phát hiện trong nỗi sợ hãi lẫn xót xa. Người ta vớt lên trong lặng lẽ, chẳng dám báo quan, chỉ liệm sơ sài rồi chôn cất ngay tại bãi đất cao ven sông.

Thương cho một kiếp hồng nhan chết vì danh tiết, bá tánh trong vùng góp tre góp lá, dựng một ngôi miếu nhỏ quay mặt ra sông để thờ phụng. Từ đó, mỗi lần ghe thuyền qua lại, người ta đều dặn nhau hạ chèo, thắp nén nhang, cúi đầu tưởng niệm hoàng cô bạc mệnh.

Cuộc gió tanh mưa máu rồi cũng qua. Gia đình thân thuộc theo xa giá hồi kinh đô Phú Xuân, bỏ lại bến sông này hoang lạnh. Oan hồn hoàng cô chẳng thể siêu thoát. Không về được quê cha đất tổ, không được triều đình chính danh ghi nhận, hồn nàng cứ lơ lửng nơi khúc sông xưa, nơi đã chứng kiến phút đoạn tuyệt của một đời người.

Khi vua Gia Long lên ngôi, rồi các đời tổng trấn Gia Định sau đó, mỗi độ Tết đến, Thanh minh hay rằm tháng Bảy cúng cô hồn, triều đình đều long trọng tế lễ các bậc anh hùng liệt nữ đã hy sinh vì đại cuộc. Hương khói nghi ngút nơi dinh trấn, trống chiêng vang dội, lễ nghi đủ đầy.

Nhưng hoàng cô buồn, hoàng cô tủi. Hồn nàng chẳng đến dự những lễ ấy. Nàng vẫn ở lại bến sông xưa, nơi chỉ có sương chiều, gió lạnh và tiếng nước vỗ bờ triền miên không dứt.

Chiều nào cũng vậy, khi sương giăng kín lối, khói lam bảng lảng bay lên từ những mái nhà tranh xa xa của dân xứ thượng, hồn hoàng cô lại hiện về. Cả khúc sông chìm trong u tịch: bến vắng, sông vắng, sương phủ mịt mờ, khiến không gian như tách hẳn khỏi cõi người.

Những đêm khuya khoắt, người ta nghe văng vẳng tiếng khóc. Không phải tiếng gào thét, mà là tiếng nức nở đứt quãng, ai oán, buồn như điệu Nam Ai, kéo dài theo con nước. Mưa lất phất rơi, nhòa đi ánh trăng mờ, chỉ còn lại âm thanh thê lương vọng trên mặt sông lạnh lẽo.

Dần dần, dân quanh vùng bắt đầu truyền tai nhau những chuyện lạ. Ghe thuyền đi ngang khúc sông ấy thường gặp gió ngược dù trời lặng. Có người đang chèo bỗng thấy nước dưới ghe bắn lên lạnh buốt, sẫm màu lại, mái chèo nặng trịch như bị ai đó níu giữ. Có người nghe rõ mồn một tiếng thở dài ngay sát mang tai, quay phắt lại thì chỉ thấy sương mù đặc quánh bủa vây bốn phía.

Có kẻ quả quyết đã thấy hoàng cô ngồi trên mỏm đá bên bờ, chân buông thõng xuống nước. Tà áo nâu phất phơ trong gió, ướt đẫm sương đêm. Gương mặt nàng trắng bệch, đôi mắt u uẩn nhìn theo dòng sông chảy mãi không dừng, như chờ đợi một điều gì đó từ rất lâu, rất lâu rồi.

Người già trong làng bảo rằng, hoàng cô chết oan, thân xác gửi nơi bến cũ, hương khói đơn sơ, lại chẳng được triều đình chính danh sắc phong, nên hồn chẳng siêu, phách chẳng tán. Mỗi độ gió chướng nổi lên, oan khí càng nặng, nước sông trở nên lạnh lạ thường, cá tôm lảng tránh, chim chóc không dám đậu gần bến.

Cho đến một năm nọ, đúng đêm rằm tháng Bảy, mưa không lớn nhưng gió thổi hun hút, từng cơn lạnh thốc thẳng vào da thịt. Dân làng đang cúng cô hồn thì bỗng nghe từ bến sông vọng lên tiếng gọi khe khẽ. Tiếng gọi yếu ớt, đứt quãng, như vọng lên từ lòng nước sâu. Ai nấy đều nhận ra đó là giọng nữ miền ngoài, buồn đến thắt ruột.

Từ đêm ấy, khúc sông không còn yên như trước nữa.

Dù cúng kiến đủ đầy, hồn hoàng cô vẫn về, ai oán trong những chiều sương mờ hay những đêm trăng lạnh.

Từ đó, câu chuyện về hoàng cô không còn chỉ là lời thì thầm của người già hay nỗi sợ mơ hồ trong những đêm sương xuống. Nó len vào từng chuyến ghe, từng bữa rượu khuya của dân sông nước. Người tin, kẻ ngờ, nhưng ai cũng ngầm hiểu rằng khúc sông này đã không còn như xưa nữa.

---

Vài chục năm sau, có một người chèo ghe mướn tên là Tư Lành, sống bằng nghề đưa khách qua lại trên khúc sông này đã mấy chục năm. Tư Lành vốn gan dạ, sông nước quen hơi, chuyện ma mị nghe nhiều đến độ chẳng mấy khi sợ. Vậy mà đêm ấy, ông vẫn nhớ như in cho tới cuối đời.

Khoảng canh hai, sương xuống dày đặc, mặt sông trắng xóa như phủ một lớp khói lạnh. Ghe vừa ra giữa dòng thì mái chèo bỗng nặng trịch, như có bàn tay vô hình níu lại. Nước dưới ghe lạnh buốt, cái lạnh ngấm dần, lan khắp người. Tư Lành còn đang lẩm bẩm thì phía sau lưng vang lên tiếng gọi khe khẽ:

“Tư… Tư ơi…”

Ông quay phắt lại. Trên mui ghe, không biết từ lúc nào đã có một thiếu nữ ngồi lặng lẽ. Nàng mặc áo giao lĩnh nâu, tà áo ướt sương, tóc dài xõa quá vai. Gương mặt nhợt nhạt, ánh mắt sâu hun hút, buồn đến mức khiến người đối diện không dám nhìn lâu.

Tư Lành vừa sợ vừa ngạc nhiên. Ông chợt nhớ, từ ngày vua Minh Mạng ban chiếu định điều lễ phục, đàn bà xứ này không còn ai mặc áo giao lĩnh nữa, chỉ thấy áo ngũ thân. Nghĩ đến đó, sống lưng ông lạnh toát, hai đầu gối mềm nhũn.

Hai tay run rẩy, Tư Lành lắp bắp hỏi, nhưng thiếu nữ chỉ khẽ lắc đầu. Nàng không mở miệng, mà giọng nói vang lên ngay trong óc ông, chậm rãi, não nề:

“Ta không thể rời khỏi nơi này… thân gửi bến sông… hương khói lạnh lẽo… oan tình chưa tỏ…”

Dứt lời, cảnh vật xung quanh bỗng nhòe đi như bị phủ một lớp sương dày. Tư Lành thấy mình không còn ngồi trên ghe nữa, mà như đang đứng giữa bến sông cũ. Trăng mờ vằng vặc, nước lặng không gợn sóng, gió hiu hiu mang theo mùi bùn tanh lạnh.

Thiếu nữ đứng trước mặt ông, chậm rãi kể lại chuyện đời mình: cái chết vì danh tiết, nỗi oan không ai minh chứng, linh hồn lang thang qua bao mùa nước lớn nước ròng, nhìn người đời qua lại mà chẳng ai hay biết.

Nàng chỉ xin một điều. Nhờ ông nói lại với dân làng, lập đàn cầu siêu, tấu trình quan trên rằng nàng đã mắng chửi quân thù rồi gieo mình xuống sông, chứ không phải bị làm nhục rồi vùi xác. Cái chết của nàng là khí tiết của anh thư liệt nữ, không phải nỗi ô nhục. Chỉ xin được minh oan, được ghi nhận, để hồn phách có chỗ nương nhờ, không còn cô quạnh nơi bến sông lạnh lẽo này nữa.

Nói xong, nàng cúi đầu thật sâu. Gió chợt ngừng, sương tan dần, cảnh vật nhạt nhòa. Tư Lành choàng tỉnh, thấy mình vẫn ngồi trên ghe, mồ hôi ướt đẫm lưng áo. Mặt sông phẳng lặng như chưa từng có chuyện gì xảy ra, chỉ còn hơi lạnh vương lại nơi bàn tay đang nắm mái chèo.

Nhưng từ đêm đó, Tư Lành đổ bệnh li bì. Trong cơn mê sảng, ông cứ lặp đi lặp lại một cái tên, giọng run run, vừa sợ hãi vừa xót thương. Dân làng nghe chuyện, kẻ tin người ngờ, nhưng nhìn dáng ông héo hon từng ngày, không ai dám coi thường.

Cuối cùng, một đàn lễ lớn được lập ngay tại bến sông. Hương khói nghi ngút suốt ba ngày ba đêm. Người ta đọc sớ cầu siêu, tấu trình lên quan trấn, xin minh oan cho hoàng cô. Đêm cuối cùng, gió lặng hẳn, sương tan, mặt sông phẳng như gương, lạnh mà trong đến lạ.

Từ đó trở đi, không ai còn nghe tiếng khóc mỗi khi đêm xuống. Khúc sông dần yên trở lại, sương vẫn giăng nhưng không còn cái lạnh thấu xương như xưa.

Chỉ có Tư Lành là biết rõ, trước khi nhắm mắt xuôi tay nhiều năm sau đó, ông đã thấy hoàng cô mỉm cười với mình trong giấc mộng cuối cùng. Nụ cười nhẹ nhõm, thanh thản. Rồi bóng nàng tan dần, trôi xa theo dòng nước lặng lẽ của khúc sông xưa.

Thế nhưng, người ta kể rằng, sau ngày Tư Lành mất, vào những buổi chiều sương xuống dày, nếu đứng thật lâu ở bến cũ, vẫn có thể thấy thấp thoáng một bóng thiếu nữ mặc áo giao lĩnh màu nâu đứng quay lưng ra sông. Không khóc, không gọi, chỉ đứng yên lặng như đang nhìn theo con nước.

Kỳ lạ là từ đó, không ai còn nghe tiếng khóc ai oán nữa. Chỉ đôi khi, những ghe đi ngang khúc sông ấy vào lúc chạng vạng đều vô thức hạ chèo, cúi đầu, dù chẳng rõ vì sao trong lòng bỗng trĩu nặng.

Và nếu có ai hỏi họ đã thấy gì, họ chỉ lắc đầu, nói rằng:

“Không thấy gì cả… chỉ cảm thấy nước sông lạnh hơn mọi bữa.”

HẾT

Lê Quang Thanh Tâm

#Truyenma #Kinhdi #Nambo #Nhanguyen #Ngaithuongsu